GitHub Nedir? GitHub Özellikleri ve Kurulum Adımları

Yazılım geliştirme yolculuğuna yeni başlayan veya kariyerini bu alanda ilerletmek isteyen herkesin bilmesi gereken vazgeçilmez bir araç var: GitHub. Peki GitHub nedir? Modern yazılım dünyasında tek başına kod yazma dönemi çoktan sona erdi. Günümüz yazılım projeleri, kodun farklı sürümlerini korumak, hataları izlemek ve birden fazla geliştiricinin aynı projede güvenle çalışmasını sağlamak için güçlü bir altyapıyı zorunlu kılıyor. GitHub, projelerinizi düzenli biçimde saklamak, kod geçmişini kaybetmeden ilerlemek ve ekip arkadaşlarıyla etkin biçimde işbirliği yapmak için hayati bir merkez görevi görüyor. Tüm bu işlevler, GitHub avantajları denildiğinde yalnızca teknik kolaylıkları değil, yazılım geliştirme kültürünü de kapsayan daha geniş bir değeri işaret eder.

Hem profesyonel yazılımcıların hem de yeni başlayanların vazgeçilmez aracı olan GitHub, yalnızca kod depolamakla kalmıyor; iş birliği, öğrenme ve kariyer geliştirme açısından güçlü bir ekosistem sunuyor. Açık kaynak kodla büyüyen bu platform, dijital bir portföy oluşturma imkânı da tanıyor. Bu yazımızda, “GitHub nedir?” sorusuna ayrıntılı bir cevap verirken GitHub’ın temelini oluşturan Git kavramından ve kariyerinize hız katacak pratik GitHub komutlarından bahsedeceğiz.

GitHub Nedir?

GitHub, bulut tabanlı bir yazılım geliştirme platformudur ve yazılım projelerinin depolanmasını, yönetilmesini ve paylaşılmasını sağlar. Sadece bir kod deposu (repository) değil; aynı zamanda milyonlarca geliştiricinin bir araya geldiği, açık kaynak projelere katkıda bulunduğu ve profesyonel işbirliği yaptığı bir sosyal ağ ve işbirliği platformu olarak da işlev görür. Depo yönetimi, sürüm kontrolü, ekip çalışması ve issue takip sistemi gibi GitHub özellikleri sayesinde, hem bireysel geliştiriciler hem de ekipler yazılım projelerini daha düzenli ve sürdürülebilir şekilde yürütebilir. Platformun temel özellikleri ve bireysel kullanım için sınırsız depo alanı ücretsiz olarak sunulur. Daha gelişmiş kurumsal özellikler için ücretli planlar bulunsa da, bireysel kullanıcılar için ücretsiz sürüm fazlasıyla yeterlidir.

GitHub yalnızca yazılımcılar tarafından değil; veri analistleri, teknik yazarlar, tasarımcılar, akademisyenler ve dökümantasyon ekipleri tarafından da dosya versiyonlama ve iş birliği amacıyla kullanılabilen esnek bir platformdur. Bu geniş kullanım yelpazesi, GitHub avantajları arasında en öne çıkan unsurlardan biridir çünkü böylece platform, sadece kod temelli değil, her tür proje için dijital bir çalışma alanı sunar.

GitHub Nasıl Kullanılır?

GitHub’ın en temel işlevi, bir yazılım projesindeki tüm değişiklikleri kayıt altında tutmak ve gerektiğinde önceki sürümlere geri dönmeyi mümkün kılmaktır. Aynı proje üzerinde birden fazla kişinin çalışması gerektiğinde GitHub ortak bir alan sunar. Böylece kod üzerinde düzenli, şeffaf ve kontrol edilebilir bir iş akışı oluşur. Bu, hem bireysel geliştiriciler hem de ekip hâlinde çalışan yazılım takımları için büyük bir güvence sağlar. Peki GitHub nasıl kullanılır? Bu soruyu soruyorsanız, platformun bu işbirliğini mümkün kılan temel işlevlerini öğrenmenizin zamanı gelmiş demektir.

GitHub aynı zamanda açık kaynak kültürünün merkezlerinden biridir. Kullanıcılar başkalarının projelerini inceleyebilir, fork ederek kendi hesaplarına kopyalayabilir ve katkı sunabilir. Buna benzer GitHub özellikleri, hem öğrenme sürecini hızlandırır hem de geliştiricilerin portföy oluşturmasını sağlar.

İşte GitHub’ın temel işlevleri ve kullanım alanları:

1. Kod Versiyonlarını Takip Etmek ve Geçmişe Dönmek: GitHub, temel aldığı Git sistemi sayesinde, projenizde yaptığınız her bir değişikliği tarihçelendirir ve depolar.
2. Ekiplerin Ortak Proje Üzerinde Birlikte Çalışabilmesi: Takım çalışması, modern yazılım geliştirmenin temelidir. GitHub, bu süreci izlenebilir ve çatışmasız hale getirir.
3. Açık Kaynak Öğrenme ve Portföy Sergileme: GitHub, sadece çalıştığınız şirket projeleri için değil, kişisel gelişiminiz için de hayati öneme sahiptir.

Git ve GitHub Arasındaki Fark Nedir?

GitHub öğrenme yolculuğunda yeni başlayanların en çok karıştırdığı nokta, GitHub Git farkı meselesidir. Çoğu kişi bu iki kavramı aynı şey sanır ancak her ikisi de versiyon kontrolüyle ilgili olsa da, işlevleri ve kullanım yerleri birbirinden farklıdır. Biri bir araç, diğer ise o aracın üzerine kurulmuş bir platformdur. Temel dosya yükleme gibi basit işlemler için Git bilmek şart olmasa da, profesyonel versiyon kontrolü ve gelişmiş işbirliği özellikleri için Git komutlarını bilmek gereklidir. Bu şekilde platformdan daha fazla anlamda verim alınabilir. Peki Git nedir, GitHub nedir ve bu ikisinin arasında nasıl bir fark vardır? Bu bölümde, projenizi profesyonelce yönetebilmeniz için bu iki temel kavram arasındaki ayrımı netleştireceğiz.

Git, yazılım projelerindeki değişiklikleri takip etmeyi sağlayan bir Versiyon Kontrol Sistemi (VCS), GitHub ise, Git depolarını internet üzerinde (bulutta) barındıran web tabanlı bir hizmet platformudur. Yani kısaca GitHub Git farkı, birinin yerel bir araç, diğerinin ise bu aracı çevrimiçi olarak kullanılabilir hâle getiren bir platform oluşundan kaynaklanır. Git, bilgisayara kurulan bir araçtır ve internet bağlantısı olmadan da çalışabilir. Geliştiriciler Git sayesinde yaptıkları her değişikliği kayıt altına alabilir, geçmişe dönebilir, farklı sürümler oluşturabilir.

GitHub ise Git ile yönetilen projelerin internet üzerinden saklanmasını ve paylaşılmasını sağlayan bir platformdur. Depolama, ekip çalışması, issue takibi ve pull request yönetimi gibi GitHub özellikleri, Git’in tek başına sunmadığı işbirliği imkânlarını geliştiricilere sağlar. Yani Git, altyapı ve komutlar; GitHub ise bu projelerin bulut ortamındaki evi ve işbirliği aracıdır. Git, GitHub olmadan da kullanılabilir. Basitçe söylemek gerekirse, GitHub, Git’in gücünü kullanarak projeleri çevrim içi ortama taşır. Bu sayede ekip üyeleri dünyanın neresinde olursa olsun kodlara erişebilir, değişiklik yapabilir ve iş birliği özelliklerinden faydalanabilir. GitHub Git farkı konusu yeterince iyi anlaşıldığysa GitHub’ın ana bileşenlerine bir göz atalım.

Ana Bileşenler: GitHub’ı Oluşturan Temel Yapılar

GitHub’ı kullanmaya başlamadan önce, projenin yapı taşlarını oluşturan şu temel terimleri bilmelisiniz:

Repository (Repo): Bir yazılım projesine ait tüm dosyaların, klasörlerin ve geçmiş kayıtların, her şeyden önemlisi tüm Git tarihçesini saklandığı ana depodur. Bir repo, hem bilgisayarda yerel olarak bulunabilir hem de GitHub’da çevrim içi olarak tutulabilir.

Commit: Bir projede yaptığınız değişiklikleri yerel Git tarihçesine kaydetme eylemidir. Yapılan her değişiklik bir commit mesajıyla kaydedilir. Böylece proje geçmişi izlenebilir ve istenirse eski bir sürüme geri dönülebilir.

Branch: Branch, projeye zarar vermeden yeni özellikler denemeyi sağlayan, bir projenin ana kod akışından ayrılan ve bağımsız olarak geliştirme yapılmasına olanak tanıyan çalışma koludur. Yeni bir özellik geliştirirken veya bir hata düzeltirken ana kodu riske atmamak için yeni bir Branch açılır.

Merge: Bir Branch’te tamamlanan değişikliklerin, projenin ana Branch’ine dahil edilmesi, yani birleştirilmesi işlemidir.

Pull Request (PR): Bir geliştirici bir dalda değişiklik yaptığında, bu değişikliğin proje sahibi tarafından incelenmesi için PR açar. PR’lar genellikle Merge’den önce ekip üyeleri tarafından incelenir ve onaylanır.

Fork: Başka bir geliştiricinin projesinin kendi GitHub hesabınıza bir kopyasını (çoğaltılmış versiyonunu) almaktır. Açık kaynak projelere katkıda bulunmanın ilk adımı genellikle Fork yapmaktır.

Issues: Bir projeyle ilgili hata, geliştirme isteği veya yapılacak işler Issues bölümünde listelenir.

Public Repo: Kodları herkesin görebileceği, kopyalayabileceği ve katkıda bulunabileceği depolardır. Açık kaynak projeleri yürütmek ve portföy sergilemek için kullanılır.

Private Repo: Kodları sadece izin verilen ekip üyelerinin görebileceği depolardır. Şirket içi projelerde, ticari ürünlerde ve gizlilik gerektiren çalışmalarda kullanılır.

H2: GitHub Kurulumu ve Başlangıç Adımları

GitHub avantajları arasında, çevrim içi bir platform olmasına rağmen yerel geliştirme ortamlarıyla sorunsuz şekilde çalışabilmesi de yer alır. GitHub çevrim içi bir platform olsa da projelerle yerel bilgisayar üzerinden çalışmak için Git aracının kurulu olması gerekir. Git kurulum dosyalarına Git’in resmi web sitesinden ulaşabilirsiniz. Git, Windows, macOS ve Linux için ücretsiz olarak indirilebilir ve Git’in resmi web sitesinden tek tıklamayla kurulabilir. Kurulum sırasında varsayılan ayarları kullanmak, yeni başlayanlar için yeterli olacaktır. Git’i kurduktan sonra sıra asıl merak edilen konuya, yani “GitHub nasıl kullanılır?” sorusunun cevabına geliyor.

GitHub’ı kullanmaya başlamak için GitHub.com üzerinden ücretsiz bir hesap oluşturmak yeterlidir. Hesap ve Git kurulumu tamamlandığında ilk adım bir repo oluşturmaktır. GitHub arayüzünde “New Repository” butonuna tıklanarak proje adı girilir, açıklama (opsiyonel) eklenir ve isterse başlangıç için bir README dosyası oluşturulur. README, projenin ne yaptığını açıklayan tanıtım dosyasıdır ve her repo için oluşturulması önerilir. Bu süreç, repo oluşturma kolaylığı, tarayıcıdan çalışma imkânı ve açık kaynak projelerle etkileşim gibi temel GitHub özellikleri sayesinde oldukça kullanıcı dostudur. Bu aşamadan sonra repo ister tarayıcı üzerinden ister Git komutlarıyla yerel bilgisayardan yönetilebilir.

GitHub Temel Komutlar Rehberi

Artık Git ve GitHub arasındaki ilişkiyi anladığınıza göre, projelerinizi yönetmek için kullanacağınız temel komutlara geçebiliriz.

Lokalden GitHub’a (İlk Yükleme)

Yerel bilgisayarda yazılan kodu ilk kez GitHub’daki repoya göndermek için aşağıdaki sırayla kullanılması gereken komutlardır:

git init: Bulunduğunuz klasörde yeni bir Git projesi başlatır ve kod takibini açar. Bu komut, sadece projenin başlangıcında bir kez kullanılır.

git add .: Yaptığınız tüm değişiklikleri, kaydedilmeye (commit edilmeye) hazır hale getirir. Nokta (.) yerine spesifik dosya isimleri de yazılabilir.

git commit -m: Hazırlanan değişiklikleri kalıcı olarak kaydeder. -m parametresi ile o kayda ait kısa bir açıklama mesajı eklenir.

git push: Yerel deponuzdaki kayıtlı (commit edilmiş) değişiklikleri GitHub’daki repoya gönderir ve yayımlar.

GitHub’dan Lokale (Kopyalama)

Daha önce GitHub’da var olan veya bir başkasına ait olan bir projeyi yerel bir bilgisayara indirmek için kullanılan komutlardır:

git clone [repo adresi]: GitHub’daki bir reponun tamamını, tüm tarihçesiyle birlikte bilgisayarınıza kopyalar.

Güncellemeleri Alma ve Gönderme

Proje üzerindeki çalışmaya devam ederken, hem kendi değişikliklerinizi göndermenize hem de ekip arkadaşlarınızın yaptığı değişiklikleri almanıza olanak sağlayan komutlardır:

git pull: GitHub’daki bir repoda yapılan son değişiklikleri yerel depoya indirir. Çalışmaya başlamadan önce bu komutu kullanmak, çakışmaları önler.

git push: Yapılan yeni commit’leri tekrar GitHub’daki repoya gönderir.

“GitHub nedir?” ve “GitHub nasıl kullanılır?” sorularının cevaplarını detaylı bir şekilde açıklamaya çalıştık. Özetlemek gerekirse GitHub, modern yazılım geliştirmenin hem bireysel hem de ekip bazlı çalışma modelinde merkezî bir rol oynar. Kodu güvenli biçimde saklama, değişiklikleri izleme, proje geçmişini koruma, iş birliği süreçlerini kolaylaştırma, profesyonel bir portföy oluşturma ve açık kaynak dünyasına katkıda bulunma gibi GitHub özellikleri, GitHub’ı geliştiriciler için vazgeçilmez bir araç yapan unsurlardan sadece birkaçı.

GitHub, ister profesyonel bir yazılım mühendisi olun ister yeni başlayan bir öğrenci olun, teknik gelişiminizi hızlandırır ve dijital bir portföy oluşturmanızı kolaylaştırır. Bu sürecin önemli bir parçası da geliştiricilerin sıkça karıştırdığı GitHub Git farkı konusunu doğru anlamaktır. Bir yazılımcı olarak kariyer basamaklarını hızla tırmanmak istiyorsanız, Git’in temel komutlarında ustalaşmak ve GitHub’ı aktif olarak kullanmak çok önemli.

Sık Sorulan Sorular

1. GitHub kullanmak ücretli mi?

Temel GitHub özellikleri ücretsizdir. Ücretsiz hesaplar, sınırsız sayıda genel (Public) ve özel (Private) depolama alanı sunar. Daha gelişmiş özellikler için ücretli planlar bulunur. Takım yönetimi, gelişmiş güvenlik veya kurumsal özellikler gerektiğinde ücretli planlara geçiş yapılabilir.

2. Git bilmeden GitHub kullanılabilir mi?

Kısmen evet. GitHub arayüzü üzerinden bazı işlemler yapılabilir, ancak gerçek verim için Git komutlarını bilmek gerekir. Kısacası, basit depolama için Git bilmek şart değildir, ancak profesyonel geliştirme için gereklidir.

3. Sadece yazılımcılar mı GitHub kullanır?

Hayır. Veri analistleri, tasarımcılar, akademisyenler, proje yöneticileri ve teknik dokümantasyon hazırlayan ekipler, versiyon takibi ve ekip içi ortak çalışma imkânı sunan GitHub avantajları sayesinde GitHub’ı yalnızca yazılım geliştirmede değil; raporların, bilimsel makalelerin, web sitesi içeriklerinin veya büyük veri setlerinin yönetiminde de sıklıkla kullanır.