Kaynak Kodu Nedir? Ne İşe Yarar?

E-ticaret ve kodlama gibi konular söz konusu olduğu zaman “kaynak kodu nedir” sorusu hemen akıllara gelmektedir. Genel olarak bakıldığı zaman internet alemi için oldukça önemli bir yere sahip olan kaynak kodu, aynı zamanda HTML metinler üzerinden yayınlanmaktadır. Kaynak kodu, HTML altyapılı metin ve belgelerin, tarayıcı üzerinde birer görsel olarak görülmesini sağlamaktadır. Eğer e-ticaret ve kodlama gibi şeylerle ilgileniyor ve bu konular hakkında daha detaylı bilgilere erişmek istiyorsanız, kaynak kodu nedir ve hangi işe yarar yakından inceleyebilirsiniz… İşte, kaynak kodu nedir ve ne işe yarar sorularının detaylı cevapları!

Kaynak kodu, bilgisayar denilince akla ilk gelen isimlerden birisi olan Tom Kilburn tarafından 1948 yılında yazılmıştır. Bu kaynak kodu, günümüzde bilinen ilk örneklerden birisidir. Kilburn tarafından yazılan kaynak kodu ile bilgisayarlar için ilk dijital program yaratıldı. 1950 ve 1960’lı yıllarda teknolojinin de gelişmesi ile beraber kaynak kodu yazılım üreten şirketler tarafından ücretsiz olarak üretilmeye başlandı. Bilgisayar şirketleri büyük bir hız ile büyüdükçe, yazılımın ve doğal olarak da kaynak kodun kullanım alanları genişledi. Böylelikle kaynak kodu günümüze kadar gelmeyi başardı.

Genel Olarak Ele Alındığı Zaman Kaynak Kodu Nedir?

İnternet üzerinde yer alan web siteleri, birer yazılımı temsil etmektedir. Her bir web site, bir yazılım türü ile oluşturulmaktadır. Asp ya da PHP ile yazılabilen bu yazılımların kaynak kodları bulunmaktadır. Bu kaynak kodları, HTML biçimindedir. Kaynak kodlarını genel olarak ele aldığınız zaman, herhangi bir yazılım türünün makine diline dönüştürülüp, işlenmesi ve yorumlanması işleminden önce bu alan ile ilgilenen insanların okuyup, üzerlerinde çalışabildiği bir kod türüdür. Kaynak kodu, evrensel bir dili temsil etmektedir. İnternet aleminin geneline bakıldığı zaman hemen her yerde kaynak kodları karşınıza çıkabilir. HTML metinler, http üzerinden yayınlanmaktadır. Normal koşullar altında upuzun kodlar şeklinde görülen HTML metinleri, web tarayıcılarında görsel açıdan kullanıcıyı tatmin edecek konuma erişmektedir. Özetlemek gerekirse, HTML altyapısına kaynak kodu denilmektedir. Kaynak kodu nedir sorusuna bir cevap bulabildiysek, diğer konu başlıklarına değinmeye başlayabiliriz.

Kaynak Kodu Bir Web Siteyi Tek Başına Ortaya Çıkarabilir mi?

Az önce kaynak kodunun HTML metinlerini web sitelerde görsel açıdan uygun hale getirilmesi konusunda olumlu bir aracı olduğunu gördünüz. Ancak kaynak kodları tek başına bir web siteyi ortaya çıkaramaz. Kaynak kodları birer yol gösterici konumundadır. Sahip olduğunuz tarayıcının hangi unsurları kullanarak siteyi görüntüleyeceğine karar verir. Bunun yanı sıra modern web sitelerdeki kaynak kodları dinamik yapılıdır. Yani pek çok farklı kaynağın parametreleri ile bir araya gelmesinden oluşmaktadır. Kaynak kodunun yalnızca bir aracı olduğunu bu örnek ile görebilirsiniz.

Kaynak Kodu Ne İşe Yaramaktadır?

Kaynak kodu, dinamik web sitelerde pek fazla şey göstermez. Bunun yanı sıra bir güvenlik protokolüne sahip olduğu için kaynak kodu çoğunlukla sistem yöneticileri haricindeki kullanıcılar tarafından tam anlamı ile görüntülenememektedir. Aslında daha doğru bir biçimde ifade etmek gerekirse, web tarayıcınız üzerinden görüntülenen kaynak kodu ile site hakkındaki tüm veriyi öğrenemezsiniz. Web tarayıcılar oldukça karmaşık bir algoritma taşımaktadır. Bu sebeple aradığınız bir veri, bambaşka kaynaklarda yer alıyor olabilir. Kaynak kodu üzerinden sitenin kodlama dili, meta kelimeleri, sayfa yapısı hakkında bilgi ve buna benzer içerikler konusunda bilgi edinilebilir.

Kaynak Kodu Nasıl Bulunur?

Kaynak kodu nedir konusunun ardından bir diğer konu ise kaynak kodunun nasıl bulunacağı ile ilgilidir. Kaynak koduna yani kaynak kodu ile erişilebilecek bilgilere ulaşabilmek adına uygulamanız gereken birkaç adım vardır. Web tarayıcınız üzerinde sağ tuşla tıkladığınız zaman “sayfa kaynağını görüntüle” seçeneği karşınıza çıkacaktır. Kaynak koduna bu seçeneğe tıklayarak ulaşabilirsiniz. Kaynak kodu metni, HTML formatlıdır. Aslında kaynak kodunun orijinali bu değildir, fakat erişim açısından bu noktaya kadar ilerleyebilirsiniz. Kaynak kodunda yalnızca veri tabanı sunucusu tarafından izin verilen şeylere ulaşabilirsiniz. Kaynak kodu, yazılım dillerinin internet dili ile ortaya çıkmış halini yansıtmaktadır. Çeşitli güvenlik prosedürlerinden dolayı pek çok karmaşık kodla karşı karşıya kalabileceğiniz gibi içerisinde hiçbir veri içermiyor gibi görünen kaynak kodlara da denk gelebilirsiniz. Karşınıza ne gibi bir kaynak kod çıkacağı kesin olmadığı için kaynak kodlar ile uzman olmayan kişilerin uğraşması ve analiz etmeye çalışması oldukça zor olacaktır.

Açık Kaynak Kodu Nedir?

Açık kaynak kodu, kaynak kodlarının belirli bir kademeye göre diğer kullanıcılar ya da geliştiriciler ile paylaşılması durumudur. Eğer kaynak kodu, açık kaynak kodu halinde paylaşıma açılırsa, bu kişiler kaynak kodunu inceleyebilir. Buna örnek vermek gerekirse; bir yazılımcının hazırlamış olduğu herhangi bir program, kaynak kodları açık kaynak kodu olarak yayına sunulursa, diğer geliştiriciler bu programda yer alan sorunları saptayabilir. Bunun yanı sıra programa yeni ekstra özellikler ekleyerek, başka yazılımlar üretebilir. Açık kaynak kodu ile çok sayıda farklı şey meydana gelebilir.

Kaynak Kodunun Amacı Nedir?

Kaynak kodu, genel olarak ele alındığı zaman yazılım oluşturma amacı ile ön plana çıksa da başka önemli amaçlara da hizmet etmektedir. Buna bir örnek vermek gerekirse; kaynak kodu eğer açık kaynak kodu şeklinde yani kalifiyeli elemanların erişimine açık bir biçimde oluşturulduysa, bu alan ile ilgilenen kişiler, yazılım yükleme, düzenleme gibi işlemleri daha basit bir şekilde özelleştirebilmektedir. Bunun yanı sıra diğer geliştiriciler, kaynak kodunu kullanarak diğer platformlar için benzer programlar üretebilir. Aynı zamanda kaynak koduna erişimi olan kullanıcılar, kodları öğrenmek ya da çeşitli uygulamalar için geri dönüştürmek amacı ile çeşitli yararlar sağlayabilir. Kaynak kodu genel olarak her açıdan kullanıcının işine yarayan bir aracıdır.

Kaynak Kodu Örneği Nasıl Olur?

Eğer kaynak kodu hakkında bir bilginiz yoksa ve görsem bile tanımam diyenler arasındaysanız, işte sizin için bir tane kaynak kodu örneği;

<div class=”text”>

<p>Web Tasarım <a href=”https://www.site-adi.com.tr” title=”Siteadi Web Tasarım”>Siteadi</a> Siteadi</p>

</div>

Kaynak Kodu Nasıl Ortaya Çıkmıştır?

Kaynak kodunun ilk ortaya çıkışını saptamak net bir tarih olarak biraz zor olsa da ilk yazılımın oluşturulduğu dönem olan 1940’lı yıllar, kaynak kodunun başlangıcı olarak sayılabilir. Bunun sebebi, ilk yazılımın ikili kod kullanılarak yazılmış olmasıdır. Bu yüzden pek çok kişinin bakış açısına göre yazılmış olan bu ikili kod, tarih üzerindeki ilk kaynak kod olarak anılmaktadır. 

Yorumlanan Kaynak Kodu Nedir?

İçerik boyunca kaynak kodunun açık bir biçimde paylaşıldığı takdirde düzenleme ve eklemeler ile şekil alabileceğini söyledik, fakat bazı kaynak kodları derlenme özelliğini taşımaz. Yalnızca yorumlama kısmı açıktır. Örneğin, JavaScript gibi bazı programa dilleri yorumlanabilmektedir. Bu durumlarda tek bir kod vardır o da kaynak kodudur. Nesne kodu gibi ekstralar mevcut değildir. Bazı durumlar yüzünden kodu düzenleyen kişiler şifreleme koyarak kodun yalnızca okunmasına izin verir. Düzenleme yapılamayan ve yalnızca yorumlanabilen program dilleri olarak Python, JavaScript, Ruby, PHP, Perl, Postscript, VBScript vb. diller sayılabilmektedir. 

 

Bir önceki yazımıza https://smartpro.com.tr/html5-nedir/  linkinden ulaşabilirsiniz.

 

Net framework